.
چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳۹۸.
امروز:
May 22 2019.
برابر با

 ارسال مطلب به ایران تریبون

matlab@iran-tribune.com

منتخب ایران تریبون

نشریات

شنبه, 31 فروردين 1398 ساعت 00:50

بيژننيابتی: زلزله سیاسی در ترکیه

هفده سال پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه و هفده روز پس از انتخابات 31 مارس 2019 بالاخره حکم شهرداری "اِکرم اِمام اُغلوکاندیدای اپوزیسیون در کلانشهر استانبول پس از کشمکشهای بسیار بدست او داده می شودرهبریت اقتدارگرای رجب طیب اردوغان برای اولین بار طی انتخابات محلی شهرداری ها و شوراهای شهر ترکیه علاوه بر شهرهای بزرگی چون اِزمیر ، آنتالیا و چند شهر دیگر، همزمان در آنکارا پایتخت و در کلانشهر استانبول با چنان شکست خردکننده ای مواجه می شود که هنوز پس از گذشت سه هفته از گیجی آن رهایی نیافته استدست بدست شدن قدرت در این دو شهر پس از یک ربع قرن تعادل قوای سیاسی را در کل ترکیه تغییر داده و اسطوره شکست ناپذیری اردوغان و حزبش را درهم شکسته استحزب حاکم اما به هیچ قیمتی حاضر به پذیرش این شکست نیست.

 

انتخابات محلی در روال معمول تأثیر چندانی بر سیاست کشورها بویژه در کادر سیستمهای اقتدارگرایی همچون حاکمیت کنونی در ترکیه نمی گذارند و نباید هم بگذارنداما پیروزی حزب جمهوری خلق و جبهه پشتیبانش موسوم به "ائتلاف ملتدر انتخابات کلانشهر استانبول یک استثتای کم سابقه هست که اگرچه قاعده کلی را نقض نمی کند اما رأس و قاعده تشکیلات رئیس جمهور اقتدارگرا را درهم ریخته و پس لرزه های آن نیز در آینده نه چندان دوری خود را بر کل حاکمیتش تحمیل خواهد کرد.

 

قرار نبود که حزب عدالت و توسعه استانبول را از دست بدهدشهرداری این کلانشهر یک منبع درآمد چند میلیارد دلاری و مرکز معاملات پشت پرده حزب حاکم با رانتهای نجومی برای "رئیس"و حزب و اعوان و انصار و خانواده اش بوده استاردوغان از این شهر به مثابه عشق خود یاد می کرداز اینجا بود که درست یک ربع قرن پیش یعنی درسال 1994 با انتخابش به عنوان شهردار استانبول سیر صعودی به رأس هرم سیاسی ترکیه را آغاز کرده بوداینبارهم برای نگه داشتن این شهر نخست وزیر سابقش "بن علی ییلدرمرا واداشته بود تا با رها کردن پست ریاست قوه مقننه ، نامزد حزب در یک انتخابات محلی گردد.

 

چینی ها مثلی دارند با این مضمون که خدا اگر بخواهد حاکمی را بزیر کشد اول از همه عقلش را می گیردهیچکس بیشتر از خود اردوغان در سالهای اخیر بویژه سالهای پس از اعتراضات پارک گزی در 2013 به او ضربه وارد نکرده است مواضع دائمأ تغییر یابنده او بعضأ هیچ نشانی از عقلانیت سیاسی با خود ندارداو نمونه آشکار اصل بدیهی و هزاران بار تجربه شده "قدرت فساد می آوردمی باشداصلی که نه انقلابی می شناسد و نه ارتجاعیهرکجا ، تأکید می کنم هرکجا که قدرت متمرکز و غیرمسئول می شود با خود فساد می آوردهیچ رهبری سیاسی و هیچ پیشوای ایدئولوژیکی در نقطه تمرکز قدرت مطلقه بدور از این فساد نیست و رجب طیب اردوغان نیز!

 

قطب بندی خطرناک میان خودی و غیرخودی ، سیاست شیطان سازی در ارتباط با مخالف و منتقد، تلاش مستمر در قبضه کردن رسانه های خصوصی و دولتی و ایجاد رعب و وحشت در میان روزنامه نگار و وکیل و قاضی و دادستان در راستای اعمال نفوذ بر قوه قضائیه ، سوء استفاده بی رویه از مارک همکاری با تروریسم بر کل اپوزیسیون به شمول بزرگترین بخش آن یعنی همین طرف پیروز انتخابات شهرداریها ، جدایی از پایگاه اجتماعی و رسوخ رشوه گیری و رانت خواری در بالای حزب و خلاصه در رأس همه اینها شرایط بد اقتصادی دست بدست هم داده و نتایج این انتخابات را رقم می زند.

 

قبلأ در مطالبی که در رابطه با ترکیه نوشته ام به معضل بی آلترناتیوی در مقابل اردوغان هم اشاره کرده بودمهمینطور نوشته بودم که تنها آلترناتیو بالقوه یعنی حزب دمکراتیک خلقها و رهبر کاریسماتیک و دوست داشتنی آن "صلاح الدین دِمیرتاشکه هم اکنون اسیر حاکمیت و در زندان بسرمی برد نیز به دلیل نزدیکی سیاسی به خلق کرد و تشکیلات پ ـ ک ـ ک فاقد پتانسیل جلب آرای مکفی در میان کل مردم ترکیه بوده استاین معضل بی آلترناتیوی باعث شده بود که اردوغان و حزبش با دست باز و بی هراس از هر صندوق و هرانتخابی به اعمال سیاستهای اقتدارگرایانه خود بپردازند و از انتخاباتی به انتخابات بعدی وارد و هفده سال متوالی هم پیروز بیرون آینداین انتخابات از همین نقطه مستقل از آنکه چه پیش آید ، معضل آلترناتیو اردوغان را در چهره "اِکرم اِمام اُغلوحل کرده استاگر دولت اردوغان تا انتخابات ریاست جمهوری در سال 2023 هم بتواند دوام بیاورد که 

خود اینهم مورد تردید است اپوزیسیون او حتمأ در آن کارزار با دست پر به مصاف حاکمیت خواهد رفت

هفده سال متوالی حزب عدالت و توسعه همواره با یک اکثریت قاطع به تنهایی حکومت کرده استهر کجا هم که با مشکل اکثریت مطلق آرا روبرو شده بود یا مثل انتخابات ژوئن 2015انتخابات جدید براه انداخته بود یا همچون رفراندوم تغییر قانون اساسی در آپریل 2017 با فشار و اعمال نفوذ بر کمیسیون عالی انتخابات نتایج نامطلوب را به نفع خود تغییر داده بوددر پایان شمارش آرای رفراندوم آنجا که آرا یر به یر پبش می روند ، یک رقم نزدیک به دو میلیون رأی باطله به حکم کمیسیون عالی انتخابات بازشماری و به حساب تغییر قانون اساسی از نظام پارلمانی به نظام ریاستی مورد حمایت حزب اردوغان ریخته می شوند

 

اینبارهم حاکمیت اقتدارگرا درهمه جا بویژه در پایتخت و مهمتراز پایتخت در کلانشهر استانبول همین ریل را می خواست برود ولی نشدآژانس دولتی آنادولی که وابسته به شخص اردوغان است و نتایج انتخابات را لحظه به لحظه به سیستم رسانه ای منتقل می کرد در نقطه شمارش نود و پنج درصد آرای استانبول به یکباره اطلاع رسانی را در آخرین ساعات شب 31 مارس و در شرایطی که اختلاف آرا را با اندکی بیش از سه هزار رأی به نفع "بن علی ییلدرمگزارش کرده بود متوقف و تا صبح روز بعد از هرگونه اطلاع رسانی خودداری می کند. "بن علی ییلدرمهم در ساعت یازده همان شب بفرموده در تلویزیون حاضرشده و خود را پیروز قطعی انتخابات معرفی می کندعلاوه بر این چند ساعت بعد درساعت پنج صبح نماینده حزب نیز جلوی دوربین آمده و مسئله انتخابات را خاتمه یافته تلقی و پیروزانتخابات استانبول را نیز کاندیدای "ائتلاف جمهور"، بن علی ییلدرماعلام می کند.

 

در این نقطه ظاهرأ به روال گذشته همه چیز برای استانبول خاتمه یافته به نظر می آیددر انتخابات قبلی ریاست جمهوری در همین سال گذشته نیز همینطور شده بوددر آنجا هم "محرم اینجهکاندیدای مخالف اردوغان که حمایتهای بسیاری را در جریان انتخابات توانسته بود کسب کند در همان شب انتخابات بر اساس نتیجه آرای اعلام شده توسط همین آژانس دولتی آنادولی مقابل دوربین ظاهر شده و بر خلاف انتظار همه از جمله حزب خود پیروزی رجب طیب اردوغان را تبریک گفته و غائله را ختم کرده بود.

 

اینبار اما دو چیز معادله را در انتهای شب تغییر می دهد. "اِکرم اِمام اُغلوبلافاصله پس از اعلام پیروزی رقیب در یک کنفرانس مطبوعاتی حاضر شده و با اتکاء به داده های دقیقی که از حوضه های انتخاباتی در دست دارد و به تأیید مراکز مختلف رأی گیری هم رسیده ، اعلام می کند که بر اساس نتایج حدود 98 درصد کل صندوقهای رأی با نزدیک به سی هزار رأی اختلاف از رقیب خود پیشی گرفته استبدیترتیب او نیز خود را طرف پیروز انتخابات استانبول معرفی کرده و توقف مشکوک گزارش شمارش آرا توسط خبرگزاری دولتی آنادولی را بزیر علامت سوآل می برداو می گوید حق کسی را نمی خواهد بخورد اما به کسی هم اجازه نمی دهد که حقش را بخوردبا این موضعگیری او نشان می دهد که بر خلاف "محرم اینجهدر انتخابات ریاست جمهوری گذشته اینبار او به هیچ قیمتی زیر بار رقم سازیهای خبرگزاری آنادولی نخواهد رفت و مصمم به حفاظت از آرای رأی دهندگانش هستامام اغلو تا صبح روز بعد بدون لحظه ای پلک بر هم زدن طی نزدیک به دوازده کنفرانس مطبوعاتی بطور مستمر رسانه های داخلی و بین المللی را تغذیه اطلاعاتی کرده و پیگیرانه خواهان اعلام نتایج توسط کمیسیون عالی انتخابات ترکیه می شود.

 

فاکتور دیگر اقدام شبکه سراسری و پربیننده "فوکسترکیه مبنی بر استمرار برنامه ویژه انتخابات با کارشناسان حاضر در آن تا نزدیکیهای صبح روزبعد و اطلاع رسانی مستمر از اوضاع و احوال متغیر انتخابات می باشداین شبکه از معدود شبکه های تلویزیونی در سیستم رسانه ای ترکیه می باشد که بدلیل سرمایه گذاری خارجی در آن تحت نفوذ اردوغان و حزبش نبوده و خبرهای مربوط به اپوزیسیون رنگارنگ ترکیه را حتی المقدور منتشر می کندبه غیر از این شبکه و چهار پنج شبکه دیگر نزدیک به حزب جمهوری خلق و علویان ترکیه چیزی نزدیک به سی چهل کانال دیگر یا وابسته به "رئیسو دار ودسته اش می باشند و یا همچون شبکه های خبری سی اِن اِن ترک ، خبر ترک و یا اِن تی وی توسط آنان مرعوب و در چارچوب سیاستهای حاکم عمل کرده و می کنند.

 

صبح روز بعد "سعدی گوونرئیس کمیسیون عالی انتخابات در مقابل دوربینها حاضر و با اشاره به اینکه شمارش آرا هنوز تمام نشده ، "اِکرم اِمام اُغلورا با یک اختلاف بیست و هفت هشت هزارتایی جلوتر از رقیبش اعلام و بدینترتیب بر ادعاهای او صحه می کذارداز همه مهمتردر پاسخ به سوآلی در ارتباط با خبرگزاری دولتی آنادولی "سعدی گوونجمله جالبی را بکار می برد.او می گوید خبرگزاری آنادولی اصلآ مشتری من نیست و من نمی دانم که آنها اطلاعات خود را از کجا می گیرندآنها موقعی که نتایج بیش از نود و پنج درصد آرا را اعلام کرده بودند من تازه وارد سیستم کامپیوتری خود شده بودم !

 

از این نقطه به بعد ماراتن نفس گیر دریافت حکم شهرداری استامبول آغاز می شودحزب حاکم پس از رفع موقت شوک وارده به میدان آمده و مدعی می شود که داستان خاتمه یافته نیست و شمارش آرا هنوز ادامه داردبعد خواهان بازشماری آرای باطله می شوندقدم بعدی اعتراض به انتخابات یک منطقه استانبول بدلیل تقلب و خطاهای فاحش می باشدآنها خواهان ابطال و تجدید انتخابات در "بیوک چکمجهمی شوند.

 

نمایندگان حزب یکی پس از دیگری در مقابل دوربینها حاضرشده و سخن از تقلب ، توطئه و حتی خیانت در میان مسئولین مراکز رأی گیری که از قضا توسط خود دولت گمارده شده بودند می رانندحتی صحبت از نفوذ دوباره بقایای جریان سرکوب شده فتح الله گولن در حوضه های رأی گیری می کننداردوغان و حزبش همراه با متحدشان یعنی حزب فاشیستی حرکت ملی با سر وارد باتلاقی می شوند که با هر دست و پازدنی بیشتر در آن فرو می رونددر آخر نیز با بردن سه چمدان به اصطلاح سند و مدرک به محل استقرار کمیسیون عالی انتخابات ترکیه خواهان ابطال کل انتخابات استانبول می شوند.

 

تصویر کردن جریان در حاکمیتی که درسالهای اخیر بویژه از مقطع کودتای کنترل شده پانزده اوت 2016 شمشیر را از رو بسته و تبدیل به یک حکومت بشدت انحصارطلب و اقتدارگرا گردیده در قالب طرف مورد ظلم واقع شده بیشتر به یک کمدی تراژدی می ماند که فراتر از آنکه خنده دار یا گریه دار باشد مهوع استآدم را یاد مظلومیت خط امام سابق و اصلاح طلبی تحت ستم در ایران خودمان می اندازداینها تازه در شرایطی است که حزب عدالت و توسعه و شریک انتخاباتیش حزب حرکت ملی ظاهرأ اکثریت آرا را در سطح ترکیه بویژه در روستاها و شهرهای کوچکتر همینطور شوراهای شهرهای آ نکارا و استانبول همچنان از آن خود کرده انددر مناطق کردنشین بویژه در "شِرناکآنها توانستند که با وارد کردن سربازان و پلیس مستقر در منطقه مرزی برای رأی دادن به کاندیدای حزب حاکم ، شهرداری آنجا را از دست حزب دمکراتیک خلقها بیرون بکشند و کمیسیون عالی انتخابات نیز در آن مناطق به هیچکدام از اعتراضهای مشابه اعتراضات حزب حاکم در استانبول توسط کردها ترتیب اثر نداده و همه را تا این لحظه رد کرده است.

 

اما شاهکار این انتخابات چگونگی ورود همین حزب دمکراتیک خلقها ه ـ د ـ پبه انتخابات شهرهای بزرگ بود ، تا آنجا که بدون ورود هشیارانه این حزب در بسیاری نقاط و در رأس همه شهرها در استانبول پیروزی اپوزیسیون بواقع جزو محالات بودآنها برخلاف کلیه انتخابات پیشین ، به غیر از مناطق کردنشین که پیروزیشان حتمی بود در تمامی نقاط دیگر با عدم معرفی کاندیدا تاکتیک حمایت غیرفعال از نامزدهای اپوزیسیون یعنی "ائتلاف ملترا اتخاذ کردندحزب دمکراتیک خلقها که فقط درکلانشهر استانبول از یک آرا دوازده درصدی برخوردار است موفق می شود که با عدم معرفی کاندیدای خودی و قانع کردن بدنه اجتماعیش به حمایت از اپوزیسیونی که کمترین نقطه اشتراک و سمپانی نسبت به آن در میان حزب و هوادارانش موجود بوده است، آرای حداقل ده درصد آنان را به نفع "اِکرم اِمام اُغلووارد کرده و نتیجه انتخابات را تعیین تکلیف کنددر واقع بخش بزرگی از آرای شهردار جدید بیش از آنکه از "حب علیبوده باشد حاصل "بغض معاویهمی باشدبرای ه ـ د ـ پ و بسیاری دیگر در میان چپ ترکیه اصلأ مهم نبود که چه کسی برنده می شود، مهم شکست یا تضعیف جریان اقتدارگرای حاکم و همدستان فاشیستشان در کل جغرافیای سیاسی ترکیه بوده استتاکتیکی که موفق هم می شود.

 

کمیسیون عالی انتخابات هنوز نتایج قطعی استانبول و تصمیم نهایی برای رد یا قبول تقاضای تجدید انتخابات را اعلام نکرده استفشار بر یازده قاضی عضو این شورا از هر دو طرف ادامه دارد.دو روزنامه نزدیک به اردوغان اسامی و عکسهای آنان را برخلاف قانون منتشرمی کنننددر شرایطی که فشار حزب حاکم و دار و دسته فاشیستی حزب حرکت ملی برآنها بیشتر درپشت پرده جریان دارد ، فشار اپوزیسیون بیشتر در جلو صحنه و در به میدان کشانیدن عنصراجتماعی از سویی و بسیج تشکیلاتی در حفاظت از صندوقهای رأی به هنگام بازشماری آرا و اطلاع رسانی مستمر و تغذیه سیستم رسانه ای در داخل و خارج ترکیه از سوی دیگر می باشد.

 

روز یکشنبه 21 آپریل میتینگ چند صد هزار نفره اپوزیسیون که تنها پرچم ترکیه را حمل می کردند در منطقه مال تپه استامبول با سخنرانی "اِکرم اِمام اُغلوانجام گردید که به نوبه خود معنای یک نمایش قدرت در شرایط کنونی را داشتمورد حمله قرار گرفتن همزمان رهبر حزب جمهوری خلق توسط لمپنهای وابسته به جریان حاکم و اقدام به لینچ او در جریان تشییع جنازه یکی از نیروهای کشته شده در نبرد با رزمندگان حزب کارگران کردستان پ ـ ک ـ کدر مقابل چشمان نیروهای امنیتی درعین حال نشان از حدت و شدت وضعیت انفجارآمیز کنونی در فضای سیاسی ترکیه دارد.

 

مستقل از آنکه چه پیش آید و کمیسیون عالی انتخابات چه نصمیمی بگیرد در ترکیه چیزی بوضوح چرخیده استرجب طیب اردوغان و حزبش دیگر به جایگاه سابق باز نخواهند گشتتصمیم به ابطال انتخابات و تجدید آن اگرچه هیچ مبنای قانونی نداشته و ندارد با اینحال کلانشهر استانبول را بار دیگر به دامن او برنخواهد گرداندبه باور من حتی در صورت تجدید انتخابات هم آرای امام اغلو یک افزایش حداقل دو سه درصدی را خواهد داشتضمن اینکه راضی کردن بن علی ییلدرم برای پذیرش کاندیداتوری دوباره هم علیرغم حرف شنوی بی چون و چرایش در مقابل رجب طیب اردوغان چندان ساده و آسان نخواهد بود.

 

باری ، قبلأ هم گفته ام که ترکیه برای ایران یک نقش استراتژیک داردهرگونه تغییر و تحولی در ساختار سیاسی این کشور تأثیرات بلافصل خود را نه تنها بر صف بندیهای سیاسی موجود در خاورمیانه که بر رویارویی های نظامی در تقدیر در رابطه با تعیین تکلیف رژیم جمهوری اسلامی و تغییرات جغرافیایی متعاقب آن خواهد گذاشتآغاز دور جدید پروژه "رژیم چنجدر سودان و الجزایر و تصمیم به سپردن تمامی لیبی بدست ژنرال حفتر کارگزار سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا همگی نشانه های کلید خوردن دوباره "طرح خاورمیانه بزرگو فعال شدن "جناح بازها"در این منطقه است.

 

لیست گذاری سپاه پاسداران از یکسو و رادیکالیزه کردن آن با تغییر فرماندهی و آوردن پاسدارسلامی از سوی دیگر درکنارسخنرانی سید حسن نصرالله در رابطه با محتمل دانستن مرگ خود و بسیاری ازمسئولین حزب الله لبنان در نبرد آتی ، ماندن نتانیاهو در رأس دولت حرامزاده اسرائیل علیرغم پرونده های متعدد فساد و کلاهبرداری و خلاصه اقدامات وقفه ناپذیر دولت ترامپ در راستای تشکیل به اصطلاح ناتوی عربی با شرکت مزدوران محلی ایالات متحده و در رأس همه اینها محاصره کمرشکن اقتصادی و تحریمهای نفس گیر علیه ایران در کنار ورود ابرقدرت مذکور به شرایط مشابه پیش از تهاجم نظامی آمریکا به عراق همه و همه نشانه های خوبی در افق سیاسی ایران و منطقه نیستندجابجایی مسالمت آمیز قدرت سیاسی اگر در ترکیه امکان پذیر باشد در ایران اما هرگز امکان پذیر نخواهد بود.

 بيژننيابتی ، دوم اردیبهشت 1398

با ما در تماس باشید

عضویت در خبرنامه سایت